პარიზის სააპელაციო სასამართლომ მიიღო ისტორიული გადაწყვეტილება, რომლითაც ავიაკომპანია Air France და ავიაგიგანტი Airbus დამნაშავედ ცნო გაუფრთხილებლობით ადამიანის სიცოცხლის მოსპობაში (კორპორაციული მკვლელობა). აღნიშნული ვერდიქტი უკავშირდება 2009 წელს რეის 447-ის კატასტროფას, რომელმაც 228 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. გაზეთ Le Monde-ის ინფორმაციით, სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა 2023 წლის პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება, რომლითაც კომპანიები გამართლებული იყვნენ.
სასამართლომ ორივე კომპანიას მაქსიმალური ფინანსური ჯარიმა – 225 000 ევრო (დაახლოებით 261 720 აშშ დოლარი) დააკისრა, რაც ფრანგული კანონმდებლობით გაუფრთხილებლობით მკვლელობისთვის დადგენილ უმაღლეს ზღვარს წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ მულტიმილიარდერი კორპორაციებისთვის ეს თანხა სიმბოლურია, ვერდიქტს უდიდესი სამართლებრივი და რეპუტაციული მნიშვნელობა აქვს. ამ გადაწყვეტილებით დასრულდა 17-წლიანი სასამართლო დავა, რომელსაც დაღუპულთა ოჯახები აწარმოებდნენ.
განაჩენი და პასუხისმგებლობა
2023 წელს ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიუხედავად გამოვლენილი დაუდევრობისა, კატასტროფასთან პირდაპირი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის მტკიცებულებები სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობისთვის საკმარისი არ იყო. თუმცა, 2025 წლის მიწურულს გამართული 8-კვირიანი სააპელაციო განხილვების შემდეგ, სასამართლომ პოზიცია შეცვალა.
სასამართლოს დასკვნით, Airbus-მა სათანადოდ ვერ შეაფასა სიჩქარის საზომი სენსორების (ე.წ. „პიტოს მილების“) გაუმართაობის რისკები და არ გააფრთხილა ავიაკომპანიები. თავის მხრივ, Air France დამნაშავედ იქნა ცნობილი პილოტების არასაკმარის მომზადებაში, რის გამოც ეკიპაჟი მოუმზადებელი აღმოჩნდა მაღალ სიმაღლეზე მსგავსი კრიტიკული სიტუაციის სამართავად.
ტრაგედიის ქრონიკა
2009 წლის 1 ივნისს, Air France-ის კუთვნილი Airbus A330, რომელიც რიო-დე-ჟანეიროდან პარიზისკენ მიფრინავდა, ატლანტის ოკეანის თავზე, ღამის შტორმის დროს რადარებიდან გაქრა. ბორტზე მყოფი 216-ვე მგზავრი და ეკიპაჟის 12 წევრი დაიღუპა.
ოკეანის ფსკერიდან შავი ყუთების ამოსაღებად ორწლიანი ძებნა გახდა საჭირო. გამომძიებლებმა დაადგინეს, რომ ყინულის კრისტალებმა დაბლოკეს თვითმფრინავის გარე სენსორები, რამაც სისტემას სიჩქარის შესახებ მცდარი მონაცემები მიაწოდა და ავტოპილოტი გათიშა. სათანადო წვრთნის არქონის გამო, პილოტებმა ვერ ამოიცნეს აეროდინამიკური გაჭედვა (stall), დაუშვეს შეცდომები ხელით მართვისას და ლაინერი ოკეანეში ჩავარდა.
მხარეთა რეაქციები და გასაჩივრება
დაღუპულთა ოჯახებისთვის ეს განაჩენი სამართლიანობის ხანგრძლივი მოლოდინის დასასრულია. მსხვერპლთა ასოციაციის პრეზიდენტმა, დანიელ ლამიმ, შვება გამოხატა და აღნიშნა, რომ სამართლიანობამ აღდგა.
კომპანიები კვლავ უარყოფენ კორპორაციულ დანაშაულს და მომხდარს პილოტების შეცდომას მიაწერენ. Airbus-მა უკვე განაცხადა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ ეთანხმება და მას საფრანგეთის უზენაეს (საკასაციო) სასამართლოში გაასაჩივრებს. ანალოგიურ ნაბიჯს გეგმავს Air France-იც.
ეს ვერდიქტი გარდამტეხი მომენტია გლობალური ავიაციისთვის. იგი აყალიბებს მძიმე სამართლებრივ პრეცედენტს და ადასტურებს, რომ მაშინაც კი, როდესაც კატასტროფის ბოლო რგოლი ადამიანური შეცდომაა, მის გამომწვევ სისტემურ ხარვეზებზე სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა მწარმოებელსა და ოპერატორ ავიაკომპანიას ეკისრება.
